عبد الرحيم كلانتر ضرابى ( سهيل كاشانى )
مقدمه 8
مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى )
چون نسخهء اصل كه به خط اين ضعيف است در كتابخانهء مرحوم احتشام الملك و نسخهء ثانوى در كتابخانهء عاليجناب مانكجى صاحب مىباشد و اين سيم نسخه است كه به نظر راقم اوراق رسيده مراجعه و تصحيح نمودم . يك جزو درست از تعداد نفوس و بيوتات و خانات و دكاكين و حمامات و مساجد و بقاع الخير و غيره و غيره از ميان افتاده است كه معلوم نيست از نسخهء اصل يا دوم و سيم متروك و مفقود شده است . همين قدر در نظر است كه در سنهء يكهزار و دويست و هشتاد و هفت هجرى كه تعداد نفوس و ابنيهء كاشان را نمودم تقريبا از بلده و بلوك هفتاد و دو هزار و كثرى از مرد و زن و پسر و دختر به ميزان آمده ، اما از متفرعات مزبوره چيزى در نظرم نيست . ولى چون در سنهء بعد كه آثار قحط و غلا در كاشان و ساير ممالك محروسهء ايران ظاهر شد و در بعضى از بلاد از شدت مجاعه و عسرت جمعى از نفوس فقير و غنى ناچيز و تلف گشتند و در كاشان نيز تقريبا متجاوز از يك ثلث از بلده و بلوك باديه پيماى وادى هلاكت و اتلاف شدند و از آن تاريخ الى حال بهيچوجه معلوم نيست كه چه بر عدد بازماندگان آن زمان افزوده گشته و كذلك از زياده و نقصان عدد بيوتات و خانات و حمامات و مساجد و مدارس و غيره و غيرها چيزى معلوم نيست . ولى بقرينه و قياس ميتوان دانست كه تعداد نفوس و تعدد اسوس تقريبا به اندازه و هندسهء زمان تاريخ اين كتاب است ، و اللّه العالم بحقايق الاشياء . تحريرا فى يوم جمعه نوزدهم شهر شعبان المعظم مطابق بيست و چهارم اردى بهشت ماه جلالى سنهء تنگورئيل يكهزار و سيصد و چهار هجرى فى دار الخلافة الناصر الطهران . * * * فوايدى كه از اين كتاب حاصل مىآيد بسيارست ، مانند آنچه در بارهء اوضاع جغرافيائى و ترجمهء احوال دانشمندان و وضع بقاع مذهبى